6326 sayılı Turist Rehberliği Meslek Kanunu gereğince 2
şekilde rehber olunmaktadır.
1.ÜNİVERSİTELERİN TURİST/TURİZM REHBERLİĞİ BÖLÜMLERİNDEN
MEZUN OLARAK
2. BİRLİK
TARAFINDAN AÇILAN SERTİFİKA PROGRAMINI BAŞARIYLA TAMAMLAYARAK
 |
| Tamer ASHRAF |
Üniversitelerin turist/turizm rehberliği bölümlerinin ön
lisans, lisans veya yüksek lisans programlarından mezun olan ve yabancı dil
yeterliliğine sahip bulunanlar, mesleğe kabul başvurularını T.C. kimlik
numarasının da yer aldığı dilekçe ekinde aşağıdaki belgeler ile birlikte
doğrudan veya posta yoluyla Bakanlığa yaparlar.
a) Diplomanın onaylı örneği,
a) Diplomanın onaylı örneği,
b) YDS’den alınan
geçerlilik süresini yitirmemiş ve en az ilgili mevzuat gereğince belirlenen
puanda belgenin veya bu puana denkliği ÖSYM tarafından belirlenen eşdeğer
belgenin veya Birlik tarafından Bakanlığın gözetim ve denetiminde yapılan
yabancı dil sınavından alınan başarılı olduğuna ilişkin belgenin aslı veya
onaylı örneği,
c) Adli sicil
belgesi,
ç) Uygulama gezisini
tamamladığına dair belgenin aslı veya onaylı örneğini,
d) Son altı ay içinde
çekilmiş iki adet vesikalık fotoğraf,
e) Ruhsatname için
yapılan ödemenin dekontu.
Bakanlık tarafından
ruhsatname düzenlenir.
BİRLİK TARAFINDAN AÇILAN SERTİFİKA PROGRAMI İLE NASIL REHBER
OLUNUR?
Sertifika programı açma yetkisi ve seçme sınavı:
(1) Birlik ve
TÜRSAB’ın ortak önerileri ve Bakanlığın onayıyla turizm sektörünün ihtiyaçları
dikkate alınarak, belirlenen dillerde Bakanlığın gözetimi ve denetimi altında
Birlik tarafından ülkesel veya bölgesel turist rehberliği sertifika programları
düzenlenir.
(2) Birlik ve TÜRSAB
hangi dillerde sertifika programı açılacağına ilişkin ortak önerilerini yazılı
olarak Bakanlığa bildirir. Sertifika programı açılacak diller, önerilen diller
arasından turizm sektörünün ihtiyaçları da gözetilerek Bakanlık tarafından
karara bağlanır ve bu karar Birlik ve TÜRSAB’a bildirilir.
(3) Birlik dışında
hiçbir kurum ve kuruluş turist rehberliği sertifika programı düzenleyemez.
Düzenleyenler hakkında Kanunun 7 nci maddesinin ikinci fıkrası uygulanır.
(4) Seçme sınavında
başarılı olanlar, 6 ncı maddedeki şartları taşımaları halinde sertifika
programına kabul edilirler.
(5) Bölgesel
sertifika programı açılmasına ilişkin birliklerin ve TÜRSAB’ın ortak
önerilerinin olmaması halinde Bakanlık, turizm sektörünün ihtiyaçlarını tespit
ederek gerekli gördüğü dillere ilişkin sertifika programı açılmasını talep
eder. Birlik, Bakanlık talebi üzerine gerekli işlemleri başlatır.
Sertifika
Programı Seçme Sınavı Duyurusu Nasıl Yapılır?
(1) Sertifika programları, seçme sınavının yapılacağı
tarihten en az bir ay önce Birliğin resmi internet sitesinde ve gerekli
görüldüğü hallerde diğer iletişim kanalları ile duyurulur. Duyuruda programa
hangi yabancı dillerde ve en fazla kaç katılımcı kabul edileceği, programın en
az kaç katılımcıyla yapılacağı, programın hangi il veya illerde yürütüleceği,
ülkesel mi bölgesel mi olduğu, hangi bölge veya bölgeler ile hangi odaların yetki
çevresindeki iller için katılımcı kabul edileceği, program ücretleri, başvuru
süresi ve yeri ile gerekli görülen diğer hususlar belirtilir.
Sertifika programı seçme sınavına kabulde aranan koşullar:
a) Türkiye
Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
b) Başvuru tarihi
itibariyle onsekiz yaşını doldurmuş olmak,
c) Üniversitelerin
turist/turizm rehberliği bölümü dışındaki diğer bölümlerinden en az lisans
düzeyinde mezun olmak, öğrenimini yabancı ülkelerde yapmış olanların ise
yetkili kurumlardan alınacak denklik belgesinin onaylı örneğini sunmak,
ç) Yabancı dil
yeterliliğine sahip olmak,
d) Kanunun 3 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde sayılan suçların herhangi birinden
mahkûm olmamak,
e) Daha önce
meslekten çıkarılmamış olmak.
Başvuru ve belgelerin incelenmesi:
(1) Başvuru, Birlik
tarafından hazırlanan form doldurularak, aşağıdaki belgeler ile Birliğe bizzat
veya posta yoluyla süresi içinde yapılır.
a) Diplomanın, geçici
mezuniyet belgesinin veya öğrenimini yabancı ülkelerde yapmış olanlar için
yetkili kuruluşlardan alınacak denklik belgesinin aslı veya onaylı örneği,
b) Son altı ay içinde
çekilmiş dört adet renkli vesikalık fotoğraf,
c) Yabancı dil
yeterlilik belgesine sahip olanlar için bu belgenin aslı veya onaylı örneği,
ç) 29/5/2009 tarihli
ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu uyarınca düzenlenmiş mavi kart
sahiplerine ait yurtiçi ve/veya yurtdışı yerleşim yeri belgesi ile mavi kartın
aslı veya onaylı örneği,
d) İletişim bilgileri
ve yerleşim yeri belgesi.
(2) Adayların başvuru
formunda; T.C. kimlik numarası ile sabıka kaydının bulunmadığına ve sağlık ile
ilgili mesleğini devamlı olarak yapmasına engel bir durumunun olmadığına
ilişkin bölümleri (daha sonra beyanını belgelemek kaydıyla) doldurmaları
zorunludur.
(3) Bizzat yapılan
başvurular sırasında başvuruyu teslim alan görevli, nüshaları onaylı olmayan
belgelerin asılları ibraz edilmek kaydıyla örneklerinin aslına uygunluğunu
altına isim ve unvanını yazarak bila ücret tasdik eder. Başvuru formu, Birlik
yetkilisi tarafından kontrol edilerek onaylanır.
(4) Bizzat yapılan
başvurular sırasında, anında giderilebilecek eksiklikler yazışmaya gerek
kalmadan, posta yoluyla gönderilen belgelerde tespit edilen eksiklikler ile
bizzat yapılan başvurularda sonradan tespit edilen eksiklikler, sınav başvuru
süresi geçirilmeden yedi iş günü içinde tamamlattırılır. Eksikliklerin verilen
süre içinde tamamlanmaması halinde başvuru reddedilir, ilgiliye yazılı olarak
bildirilir.
(5) Öngörülen
koşulları taşıyan ve gerekli belgeleri ibraz eden adaylara, Birlik tarafından
düzenlenen fotoğraflı sınav giriş belgesi verilir. Bu belgeyi kimlik belgesi
ile birlikte ibraz etmeyenler sınava alınmaz.
(6) Aranan koşulları
taşımadığı tespit edilen adaylara bu durum yazılı olarak bildirilir ve bu
adaylar sınava alınmaz. Gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu sınavdan önce veya
sonra tespit edilenlerin başvuruları geçersiz sayılır, sertifika programı ile
ilişikleri kesilir ve hiçbir hak talebinde bulunamazlar. Bunlar hakkında
26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükümlerine göre
Birlikçe Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulur.
(7) Seçme sınavına
başvuranlardan Birlik yönetim kurulu tarafından belirlenen sınav ücreti alınır
ve ödeme belgesi diğer başvuru belgelerine eklenir.
Seçme sınavının aşamaları ve sınav komisyonu:
(1) Seçme sınavları
sırasıyla aşağıdaki aşamalarda yapılır.
a) Genel kültür,
b) Yabancı dil sözlü,
c) Yabancı dil
yazılı,
ç) Mülakat.
(2) Seçme sınavı
komisyonları, Birlik yönetim kurulu tarafından aşağıda belirtilen şekilde
oluşturulur:
a) Genel kültür sınav
komisyonu, Birlikçe görevlendirilen, varsa sınavın yapılacağı ilde kurulu
bulunan oda üyesi olan, son on yılda sekiz yıl eylemli turist rehberliği
yapmış, iki üye ile üniversitelerin turist/turizm rehberliği bölümlerindeki
akademik kadrodan alınacak bir üye olmak üzere toplam üç asıl üye ile aynı
usulle belirlenen üç yedek üyeden oluşur. Komisyon kendi içinde mülakat sınavı
komisyonuna da başkanlık etmek üzere bir üyeyi başkan seçerek kayıtlara
geçirir.
b) Her yabancı dil
için ayrı sınav komisyonu oluşturulur. Yabancı dil sınav komisyonu, Birlikçe
görevlendirilen üç asıl ve üç yedek üyeden oluşur. Komisyon üyelerinin YDS’den
alınan ilgili mevzuat ile belirlenen geçerlilik süresini yitirmemiş en az 90
puan düzeyinde veya eşdeğerliliği ÖSYM tarafından kabul edilen diğer dil
sınavlarından aynı puan alındığı belgesinin olması gereklidir. Ancak, o dilin
eğitimini veren öğretim üyeleri ile öğretim görevlileri ve Birlik tarafından
görevlendirilecek o dilde en az son on yılda sekiz yıl eylemli turist
rehberliği yapmış üyelerde yabancı dil yeterlilik belgesi aranmaz. İngilizce,
Almanca, Fransızca dışındaki dillerde komisyon oluşturulmasında güçlükle
karşılaşıldığında, komisyon, daha az üyeden oluşturulabilir ve bu fıkradaki
şartlar aranmaz.
c) Mülakat sınavı
komisyonu, genel kültür sınav komisyonu başkanının başkanlığında genel kültür
sınav komisyonu üyeleri ile bir psikiyatr veya klinik psikoloji alanında uzman
bir psikologdan oluşur.
(3) Seçme sınavları,
Bakanlığın gözetim ve denetiminde yapılır.
(4) Seçme sınavları
aşağıdaki esas ve usullerle yapılır:
a) Genel kültür
sınavı; tarih, coğrafya, edebiyat, genel turizm bilgileri ile aktüel konular
ağırlıklı olmak üzere çoktan seçmeli test şeklinde yapılır. Her sorunun kaç
puan olduğu değeri soru sayısı yüz (100)'e bölünerek hesaplanır. Genel kültür
sınavında 100 tam puan üzerinden en az 75 puan alan aday başarılı sayılır.
Genel kültür sınavında başarılı olamayan adaylar elenir ve yabancı dil
sınavları ile mülakat sınavına giremez.
b) Yabancı dil
sınavı; önce sözlü, sonra yazılı olarak yapılır. Sözlü sınavdan yüz (100)
üzerinden en az 75 puan alan adaylar başarılı sayılır. Sözlü sınavda başarılı
olan adaylar yazılı sınava katılmaya hak kazanırlar. Yazılı sınavda başarılı
olabilmek için 100 üzerinden en az 75 puan almak gerekir. Yazılı sınavda
başarılı olamayanlar mülakat sınavına katılamaz. Geçerli yabancı dil yeterlilik
belgesine sahip olanlar yabancı dil yazılı sınavından muaf tutulur.
c) Mülakat sınavı,
üyeler tarafından değerlendirme başarılı/başarısız şeklinde yapılır ve kararlar
oy çokluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde başkanın kullandığı oy yönünde
çoğunluk sağlanmış sayılır. Karar mülakat formuna yazılır ve imzalanır.
(5) Sınav soruları
ilgili komisyonlarca hazırlanır ve bu fıkrada belirtilen şekilde
değerlendirilir. Komisyonların çalışmalarına ilişkin diğer hususlar Birlik
tarafından belirlenir ve gerekli önlemler alınır.
(6) Sözlü sınavlar
görüntülü ve sesli olarak kayıt altına alınabilir ve bir yıl süreyle saklanır.
(7) Seçme sınavlarında başarılı olan aday sayısı,
sertifika programı duyurusunda belirtilen sertifika programı katılımcı
sayısından fazla ise, sertifika programına kabul edilmede yabancı dil sözlü ve
yazılı sınav sonuçları ile genel kültür sınavlarından alınan geçerli toplam
puana göre yapılan sıralama esas alınarak asıl ve yedek adaylar belirlenir.
Süresi içinde kayıt yaptırmayan asıl adayların yerine sırasıyla yedek adaylar
kabul edilir. Seçme sınavı sonuçları ilgili sertifika programı için geçerlidir.
Sertifika programına duyuruda belirtilen asgari katılımcı sayısının altında
kayıt yaptırıldığı takdirde, başarılı olanların hakları ilk açılacak sertifika
programı için geçerlidir.
(8) Yazılı sınav
sonuçlarına itirazlar, sınav sonuçlarının ilanından itibaren en geç yedi gün
içinde Birliğe yazılı olarak yapılır. Yabancı dil yazılı sınav sonuçlarına
itirazların incelenmesine ilişkin Birlik tarafından aynı nitelikte yeni bir
komisyon oluşturulur. Komisyon en geç on gün içinde itirazları karara bağlar ve
sonuçlar Birlik tarafından ilan edilir.
(9) Seçme sınavında
başarılı olan adaylar, sertifika programı için Birlik tarafından belirlenen
ücreti ödeyerek programa kayıt yaptırırlar ve o programın düzenlendiği il veya
illerde sertifika programına devam etmek zorundadırlar. Ancak, Birlik
tarafından aynı dönemde birden fazla ilde aynı nitelikte program açılması
halinde; belgeye dayalı mazeretleri Birlik tarafından uygun görülen
katılımcıların nakil işlemleri talep ettikleri ildeki programda boş kontenjan
bulunması halinde yapılabilir.
Sertifika programında okutulacak dersler ve konferanslar:
(1) Sertifika
Programı;
a) Genel turizm
bilgisi ve turizm mevzuatı,
b) Meslek etiği ve
meslek dersi,
c) Türkiye’nin tarihi
ve turizm coğrafyası,
ç) Genel Türk tarihi
ve kültürü,
d) Türk dili ve
edebiyatı,
e) Arkeoloji,
f) Mitoloji,
g) Sanat tarihi,
ikonografi,
ğ) Dinler tarihi,
h) Genel sağlık
bilgisi, ilk yardım, sağlık turizmi, turist sağlığı,
ı) İletişim becerileri,
i) Anadolu
medeniyetleri tarihi,
j) Türk halk bilimi
ve geleneksel Türk el sanatları,
k) Türkiye'nin flora
ve faunası, doğa tarihi,
l) Turizm sosyolojisi,
m) Müzecilik konularından oluşur.
(2) Bu maddenin
birinci fıkrasında belirtilen başlıklar ayrı ayrı dersler olarak verilecek olup
derslere ilave olarak güncel veya gerekli görülen konularda Birlik tarafından
belirlenecek dersler ve konferanslar da ilave edilebilir. İlave edilecek
derslerin ve konferansların kapsam ve içeriği, ülkesel sertifika programlarında
ve bölgesel sertifika programlarında ilgili bölgenin veya bölgelerin
özellikleri dikkate alınarak düzenlenir.
Sertifika Programının Süresi:
(1) Sertifika programının süresi ülkesel
sertifika programlarında en az yediyüz ders saati, bölgesel sertifika
programlarında ise bölge başına en az yüzelli ders saatidir. Dersler haftada en
az beş gün ve günde kırkbeşer dakikalık en az dört ders saati olarak yürütülür.
Konferanslar ise en az iki saat olmak üzere düzenlenir.
(2 )Ancak, program
ders saatinin aynı kalması şartıyla programın bu süreden önce de
tamamlanabilmesi Birliğin yetkisindedir.
Uygulama Gezileri:
(1) Katılımcıların,
sertifika programı kapsamında belirlenen tarihi ve turistik alanları tanımak ve
bilgi sahibi olmak amacıyla Bakanlığın gözetimi ve denetimi altında yapılan
yurtiçi uygulama gezilerine katılmaları zorunludur. Uygulama gezileri, ülkesel
veya bölgesel sertifika programları için ayrı ayrı düzenlenir.
(2) Ülkesel yurtiçi
uygulama gezi süresi en az otuzaltı takvim günü, bölgesel yurtiçi uygulama gezi
süresi ise her bir bölge için en az altı takvim günüdür. Ülkesel uygulama
gezisi, Birliğin gerekli gördüğü hallerde bölümlere ayrılarak yapılabilir.
Uygulama gezilerinin tamamına katılarak diğer şartları yerine getiren
katılımcılar Ülkesel Turist Rehberi; uygulama gezilerini bölgesel düzeyde
tamamlayıp diğer koşulları da yerine getiren katılımcılar ise başarılı
oldukları bölgeler için Bölgesel Turist Rehberi olmaya hak kazanırlar.
Bitirme ve Bütünleme Sınav Komisyonlarının Çalışma Esas ve
Usulleri:
(1) Sertifika programlarının veya uygulama
gezilerinin bitirme ve bütünleme sınav komisyonları, Birlik yönetim kurulu
tarafından yönetmeliğin 8 inci maddenin ikinci fıkrası gereğince oluşturulur.
(2) Teorik dersler
sınavı, 9 uncu maddede belirtilen her bir ders ve konferans için ayrı ayrı
hazırlanan soru bölümlerinden oluşan çoktan seçmeli test şeklinde yapılır.
Sınav soruları, her ders için on ve her konferans için beş soru olmak üzere,
teorik dersleri ve konferansları veren eğiticiler tarafından sorulacak soru
sayısının üç katı tutarında hazırlanacak sorular içerisinden sınav komisyonu
tarafından seçilir. Başarılı olmak için sınavın her bir bölümünden 100 tam puan
üzerinden en az 75 puan almak gerekir.
(3) Yabancı dil
sınavları, önce sözlü, sonra yazılı olarak yapılır. Sözlü ve yazılı sınavlar
ilgisine göre, sertifika programında yer alan teorik dersler veya uygulama
gezisinde görülen alanlarla ilgili konulardan seçilir. Sınavlarda katılımcılara
birden fazla konu verilerek seçme hakkı tanınabilir. Yazılı ve sözlü sınav
notları ayrı ayrı 100 üzerinden hesaplanır. Başarılı olmak için yazılı ve sözlü
sınav notlarının her birinin ayrı ayrı en az 75 puan olması gerekir.
(4) Bitirme
sınavlarında başarılı olamayanlar, Birlik tarafından belirlenecek tarih ve
yerde başarısız oldukları derslerden bütünleme sınavına girebilirler. Bütünleme
sınavı, bitirme sınav sonuçlarının açıklandığı tarihten itibaren bir aydan önce
olmamak kaydıyla en geç üç ay içinde bir defaya mahsus olmak üzere yapılır.
Bütünleme sınavları bitirme sınavları için belirtilen esas ve usuller
çerçevesinde yürütülür.
(5) Bitirme bütünleme
sınavında başarılı olanlara Birlik tarafından başarı belgesi verilir.
Mesleğe Kabul ve Ruhsatname:
(1) Turist rehberi
unvanı mesleğe kabulle kazanılır ve mesleğe kabul için Kanunun 3 üncü
maddesinin birinci fıkrasındaki koşullar aranır.
(2) Bakanlık
tarafından ülkesel ve bölgesel turist rehberlerine verilmek üzere mesleğe kabul
şartlarını taşıyan adaylara ruhsatname düzenlenir. Ruhsatname, turist
rehberinin adı, soyadı, T.C. kimlik numarası, doğum yeri, doğum tarihi, ülkesel
veya bölgesel turist rehberliği, yabancı dil/dilleri, öğrenim durumunu içerecek
şekilde fotoğraflı olarak düzenlenir, soğuk damga ile damgalanır ve ilgilinin
adresine kargo ile gönderilir veya ilgiliye elden teslim edilir. Dosyasının bir
örneği de ilgili meslek kuruluşuna gönderilir.
(3) Meslek; Kanun, bu
Yönetmelik ve ilgili mevzuata uygun olarak icra edilir. Turist rehberleri
mesleki onur ve itibarla bağdaşmayan herhangi bir faaliyet veya eylemde
bulunamazlar. Mesleğin icrasında ülkemizin kültür, turizm, tarih, çevre, doğa,
sosyal ve benzeri değerlerin ve varlıkların, Bakanlığın kültür ve turizm
politikaları doğrultusunda tanıtılması esastır.
Çalışma Kartı Alma Zorunluluğu:
(1) Çalışma kartı,
Bakanlık tarafından ruhsatname verilmiş turist rehberlerine, müracaatları
halinde Birlik tarafından basılan ve kayıtlı oldukları oda tarafından bir yıl
süreyle geçerli olmak üzere verilen izin belgesidir. Çalışma kartı alan turist
rehberleri eylemli turist rehberidir ve mesleği fiilen icra edebilir.
(2) Odaya üyelik
koşullarını kaybetmiş veya odaya karşı yükümlülüklerini yerine getirmemiş olan
turist rehberlerine çalışma kartı verilmez.
(3) Çalışma kartı,
Birlik yönetim kurulu tarafından, kimlik bilgilerini içerecek, üzerinde fotoğraf ve kayıt numarası bulunacak
şekilde hazırlanır, onaylanır ve Aralık ayı sonuna kadar odalara teslim edilir.
Odalar, bir yıl süre ile geçerli olacak çalışma kartlarını, takip eden yılın
Ocak ayı içerisinde eylemli turist rehberlerine teslim eder. Çalışma kartı
almak isteyen turist rehberleri Kasım ayı içinde odalara müracaat etmek
zorundadırlar. Ancak ilk başvurularda veya eylemsiz turist rehberliğinden
eylemli turist rehberliğine geçiş başvurularında çalışma kartı bu fıkradaki
süreler aranmaksızın düzenlenir. Bu hallerde çalışma kartı, ait olduğu yılı
takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar geçerlidir.