Sosyal Devlet Nedir?

Tamer ASHRAF

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında devletin nitelikleri belirtilirken sosyal devlet sıfatı da kullanılmıştır. Peki, bu durumda sosyal devlet nedir? Bu soruyu yanıtladığımız zaman devletin temel niteliklerinden birini de öğrenmiş olacağız. Sadece bizim devletimize özgü bir durum olmayan sosyal devlet anlayışı gelişmiş birçok ülkede hâkimdir. Sosyal devlet ilkesi bir sıfatla kalacak durumda değildir. Sosyal devlet olma iddiasındaki bir devletin bu alanda faaliyet göstermesi gerekir. Bir devletin sosyal devlet olup olmadığını yaptığı icraatlarla ve bazı sayısal verilerle anlayabiliriz.

Sosyal Devletin Tanımı

Sosyal devlet, vatandaşların ekonomik ve sosyal durumuyla ilgilenen, onlara asgari bir yaşam düzeyi sağlamaya çalışan, aynı zamanda sosyal güvenliği ve adaleti temin edecek faaliyetlerde bulunan devlettir. Sosyal devletin tanımı genişletilebilir. Ancak bir tanımdan ziyade sosyal devlet ilkesi esas alınmalıdır. Bu ilke de vatandaşın sorunlarını çözme ve ondan yana tutum sergileme olarak ortaya çıkar.
Sosyal devlet anlayışı, devletin, güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak gerçek eşitliği, yani sosyal adaleti ve böylece toplumsal dengeyi sağlamakla yükümlü olduğunu bilmesi ve buna göre eylemde bulunması demektir.
Sosyal Devlet Anlayışının Gelişimi Sosyal devlet anlayışı bir anda ortaya çıkmamıştır. Tarihin seyri devlet idaresinde bu ilkeyi gittikçe daha önemli hale getirmiştir. 19. Yüzyılın getirdiği sanayi şartlarında sermaye ve gücü olanın güçsüzün emeğinden faydalanarak koşullarını çok daha iyileştirmesi karşısında sömürülen kitleye bu kazanımdan bir pay sunmaması sosyal devlet anlayışını önemli hale getirmiştir. Sanayiyle birlikte halk ekonomik olarak aralarında uçurum olan sınıflara ayrılmıştır. Sermayesi olmayan ve ailesinden kendine servet devredilmeyen çok kalabalık insan kitleleri sadece hayatta kalabilmek için ağır koşullarda çalışmak zorunda kalmıştır.
Kötü hayat koşullarının neden olduğu huzursuzluklar, zamanla sisteme karşı ses çıkarmayı sonuç doğurmuştur. Ekonomik sınıflar arasında tarafsız olan devlet bu kalabalık kitlenin gücüne karşı koyamamış ve belirli ölçülerde taraf tutmak zorunda kalmıştır. Devlet, iş hayatında dengeyi sağlamak için ücret karşılığında çalışan işçiden yana olması gerektiğini fark etmiştir. Çünkü işçi ekonomik olarak işverene bağlı olduğu için güçsüz taraftır. Haklarını korumak için devlete ihtiyaç duyar.
Sosyal devlet anlayışını halk iktidarlara kurdukları baskıyla adım adım hakim kılmışdır. Yine de bir aşamadan sonra devletlerin bütünüyle sosyal devlet olduğunu söylememiz mümkün değildir. Ancak ekonomik olarak ezilen sınıfların haklarını savunmak için çeşitli yöntemler devletin temel yönetim aracı olan hukuka girmiştir. Sendikalar, grev hakkı, iş sözleşmesi gibi haklar sosyal devlet anlayışının bir ürünü olarak zaman içerisinde ortaya çıkmıştır.
Sosyal devlet ilkesi gereğince toplumsal ilişkilerin düzenlenmesinde toplumun ortak faydası dikkate alınır. Sosyal adalet sağlanırken bireylerin arasında ayrım yapılmaz. Çünkü herkes doğduğu zaman bir devletin doğal vatandaşı olmaktadır. Birey eğer onu refaha eriştirecek yetenek ve imkanlardan yoksunsa arada bir uçurumun olmaması için devlet yoksunluk yaşayanlardan yana tutum sergiler. Daha açık ifadeyle devlet dolaylı da olsa zenginden alıp fakire verir.
Sosyal Devletin Araçları Devlet yukarıda bahsettiğimiz tutumu alırken hukuk içerisinde kalmakla yükümlüdür. Devletin elinde araç olarak vergi ve ücret politikası bulunmaktadır. Sosyal devlet zenginden daha fazla vergi almakta, fakirin de belirli bir ücretin altında çalıştırılmasına müsaade etmemektedir. Asgari ücret uygulaması bu amaç doğrultusunda getirilmiş bir uygulamadır. Ayrıca işçi lehine sigorta, tazminat gibi yükümlülükler de işverene yüklenmiştir.
Devlet sosyal adaleti sağlamak adına işçiden yana yer alırken bütünüyle işvereni cezalandıracak bir tutum içine de giremez. Bu olduğu taktirde ekonominin yaşaması söz konusu olamaz. İşveren iş yapamadığı sürece yanında kimseyi çalıştıramaz, üretemez ve devlete yararlı olamaz. Bu nedenle işçi, işveren ilişkisi de hukuk ile güvence altına alınmıştır.
Sosyal devlet ilkesinin gereği olarak devlet vatandaştan harcamalarla orantılı olarak aldığı vergilerle sosyal faaliyetler yürütür. Örneğin çalışacak durumda olmayan engelli vatandaşlara yardım yapar. Belirli bir gelir seviyesinin altında olan bireyler için sosyal politikalar uygular. Yine ekonomik olarak sosyal ihtiyaçlarını karşılayamayacak bireylerin yararına sosyal ve kültürel faaliyetler düzenler. Devletin kullandığı bütün bu araçlar sosyal devlet ilkesinin uygulanması amacıyladır.
Sosyal devletin özellikleri maddeler halinde aşağıdaki gibi özetlenebilir:

Devlet ezilen kesimden yasa tavır sergiler.

Sosyal adaleti sağlamak devletin temel politikaları arasında yer alır.

Gelir adaleti amaçlanır, ekonomik uçurumlarla savaşılır.

Zor durumda olanların ihtiyaçları devlet tarafından karşılanır.

Devlet sosyal politikalarla birlikte sosyal ve kültürel faaliyetler düzenler.

Sosyal güvenlik devletin güvencesi altındadır.

Devlet işçiyi işverene karşı hukuk ile korur.

TURİZM REHBERİ NASIL OLUNUR?

6326 sayılı Turist Rehberliği Meslek Kanunu gereğince 2 şekilde rehber olunmaktadır.

1.ÜNİVERSİTELERİN TURİST/TURİZM REHBERLİĞİ BÖLÜMLERİNDEN MEZUN OLARAK

2.      BİRLİK TARAFINDAN AÇILAN SERTİFİKA PROGRAMINI BAŞARIYLA TAMAMLAYARAK

Tamer ASHRAF

ÜNİVERSİTELERİN TURİST/TURİZM REHBERLİĞİ BÖLÜMÜ MEZUNLARI NASIL REHBER OLABİLİRLER?

Üniversitelerin turist/turizm rehberliği bölümlerinin ön lisans, lisans veya yüksek lisans programlarından mezun olan ve yabancı dil yeterliliğine sahip bulunanlar, mesleğe kabul başvurularını T.C. kimlik numarasının da yer aldığı dilekçe ekinde aşağıdaki belgeler ile birlikte doğrudan veya posta yoluyla Bakanlığa yaparlar.
a)  Diplomanın onaylı örneği,

b)  YDS’den alınan geçerlilik süresini yitirmemiş ve en az ilgili mevzuat gereğince belirlenen puanda belgenin veya bu puana denkliği ÖSYM tarafından belirlenen eşdeğer belgenin veya Birlik tarafından Bakanlığın gözetim ve denetiminde yapılan yabancı dil sınavından alınan başarılı olduğuna ilişkin belgenin aslı veya onaylı örneği,

c)  Adli sicil belgesi,

ç)  Uygulama gezisini tamamladığına dair belgenin aslı veya onaylı örneğini,

d)  Son altı ay içinde çekilmiş iki adet vesikalık fotoğraf,

e)  Ruhsatname için yapılan ödemenin dekontu.

 Bakanlık tarafından ruhsatname düzenlenir.

BİRLİK TARAFINDAN AÇILAN SERTİFİKA PROGRAMI İLE NASIL REHBER OLUNUR?

Sertifika programı açma yetkisi ve seçme sınavı:

(1)  Birlik ve TÜRSAB’ın ortak önerileri ve Bakanlığın onayıyla turizm sektörünün ihtiyaçları dikkate alınarak, belirlenen dillerde Bakanlığın gözetimi ve denetimi altında Birlik tarafından ülkesel veya bölgesel turist rehberliği sertifika programları düzenlenir.

(2)  Birlik ve TÜRSAB hangi dillerde sertifika programı açılacağına ilişkin ortak önerilerini yazılı olarak Bakanlığa bildirir. Sertifika programı açılacak diller, önerilen diller arasından turizm sektörünün ihtiyaçları da gözetilerek Bakanlık tarafından karara bağlanır ve bu karar Birlik ve TÜRSAB’a bildirilir.

(3)  Birlik dışında hiçbir kurum ve kuruluş turist rehberliği sertifika programı düzenleyemez. Düzenleyenler hakkında Kanunun 7 nci maddesinin ikinci fıkrası uygulanır.

(4)  Seçme sınavında başarılı olanlar, 6 ncı maddedeki şartları taşımaları halinde sertifika programına kabul edilirler.

(5)  Bölgesel sertifika programı açılmasına ilişkin birliklerin ve TÜRSAB’ın ortak önerilerinin olmaması halinde Bakanlık, turizm sektörünün ihtiyaçlarını tespit ederek gerekli gördüğü dillere ilişkin sertifika programı açılmasını talep eder. Birlik, Bakanlık talebi üzerine gerekli işlemleri başlatır.

            Sertifika Programı Seçme Sınavı Duyurusu Nasıl Yapılır?

(1) Sertifika programları, seçme sınavının yapılacağı tarihten en az bir ay önce Birliğin resmi internet sitesinde ve gerekli görüldüğü hallerde diğer iletişim kanalları ile duyurulur. Duyuruda programa hangi yabancı dillerde ve en fazla kaç katılımcı kabul edileceği, programın en az kaç katılımcıyla yapılacağı, programın hangi il veya illerde yürütüleceği, ülkesel mi bölgesel mi olduğu, hangi bölge veya bölgeler ile hangi odaların yetki çevresindeki iller için katılımcı kabul edileceği, program ücretleri, başvuru süresi ve yeri ile gerekli görülen diğer hususlar belirtilir.

Sertifika programı seçme sınavına kabulde aranan koşullar:

a)  Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,

b)  Başvuru tarihi itibariyle onsekiz yaşını doldurmuş olmak,

c)  Üniversitelerin turist/turizm rehberliği bölümü dışındaki diğer bölümlerinden en az lisans düzeyinde mezun olmak, öğrenimini yabancı ülkelerde yapmış olanların ise yetkili kurumlardan alınacak denklik belgesinin onaylı örneğini sunmak,

ç)  Yabancı dil yeterliliğine sahip olmak,

d)  Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde sayılan suçların herhangi birinden mahkûm olmamak,

e)  Daha önce meslekten çıkarılmamış olmak.

Başvuru ve belgelerin incelenmesi:

(1)  Başvuru, Birlik tarafından hazırlanan form doldurularak, aşağıdaki belgeler ile Birliğe bizzat veya posta yoluyla süresi içinde yapılır.

a)  Diplomanın, geçici mezuniyet belgesinin veya öğrenimini yabancı ülkelerde yapmış olanlar için yetkili kuruluşlardan alınacak denklik belgesinin aslı veya onaylı örneği,

b)  Son altı ay içinde çekilmiş dört adet renkli vesikalık fotoğraf,   

c)  Yabancı dil yeterlilik belgesine sahip olanlar için bu belgenin aslı veya onaylı örneği,

ç)  29/5/2009 tarihli ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu uyarınca düzenlenmiş mavi kart sahiplerine ait yurtiçi ve/veya yurtdışı yerleşim yeri belgesi ile mavi kartın aslı veya onaylı örneği,

d)  İletişim bilgileri ve yerleşim yeri belgesi.

(2)  Adayların başvuru formunda; T.C. kimlik numarası ile sabıka kaydının bulunmadığına ve sağlık ile ilgili mesleğini devamlı olarak yapmasına engel bir durumunun olmadığına ilişkin bölümleri (daha sonra beyanını belgelemek kaydıyla) doldurmaları zorunludur.

(3)  Bizzat yapılan başvurular sırasında başvuruyu teslim alan görevli, nüshaları onaylı olmayan belgelerin asılları ibraz edilmek kaydıyla örneklerinin aslına uygunluğunu altına isim ve unvanını yazarak bila ücret tasdik eder. Başvuru formu, Birlik yetkilisi tarafından kontrol edilerek onaylanır.

(4)  Bizzat yapılan başvurular sırasında, anında giderilebilecek eksiklikler yazışmaya gerek kalmadan, posta yoluyla gönderilen belgelerde tespit edilen eksiklikler ile bizzat yapılan başvurularda sonradan tespit edilen eksiklikler, sınav başvuru süresi geçirilmeden yedi iş günü içinde tamamlattırılır. Eksikliklerin verilen süre içinde tamamlanmaması halinde başvuru reddedilir, ilgiliye yazılı olarak bildirilir.

(5)  Öngörülen koşulları taşıyan ve gerekli belgeleri ibraz eden adaylara, Birlik tarafından düzenlenen fotoğraflı sınav giriş belgesi verilir. Bu belgeyi kimlik belgesi ile birlikte ibraz etmeyenler sınava alınmaz.

(6)  Aranan koşulları taşımadığı tespit edilen adaylara bu durum yazılı olarak bildirilir ve bu adaylar sınava alınmaz. Gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu sınavdan önce veya sonra tespit edilenlerin başvuruları geçersiz sayılır, sertifika programı ile ilişikleri kesilir ve hiçbir hak talebinde bulunamazlar. Bunlar hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükümlerine göre Birlikçe Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulur.

(7)  Seçme sınavına başvuranlardan Birlik yönetim kurulu tarafından belirlenen sınav ücreti alınır ve ödeme belgesi diğer başvuru belgelerine eklenir.

Seçme sınavının aşamaları ve sınav komisyonu: 

(1)  Seçme sınavları sırasıyla aşağıdaki aşamalarda yapılır.

a)  Genel kültür,

b)  Yabancı dil sözlü,

c)  Yabancı dil yazılı,

ç)  Mülakat.

(2)  Seçme sınavı komisyonları, Birlik yönetim kurulu tarafından aşağıda belirtilen şekilde oluşturulur:

a)  Genel kültür sınav komisyonu, Birlikçe görevlendirilen, varsa sınavın yapılacağı ilde kurulu bulunan oda üyesi olan, son on yılda sekiz yıl eylemli turist rehberliği yapmış, iki üye ile üniversitelerin turist/turizm rehberliği bölümlerindeki akademik kadrodan alınacak bir üye olmak üzere toplam üç asıl üye ile aynı usulle belirlenen üç yedek üyeden oluşur. Komisyon kendi içinde mülakat sınavı komisyonuna da başkanlık etmek üzere bir üyeyi başkan seçerek kayıtlara geçirir.

b)  Her yabancı dil için ayrı sınav komisyonu oluşturulur. Yabancı dil sınav komisyonu, Birlikçe görevlendirilen üç asıl ve üç yedek üyeden oluşur. Komisyon üyelerinin YDS’den alınan ilgili mevzuat ile belirlenen geçerlilik süresini yitirmemiş en az 90 puan düzeyinde veya eşdeğerliliği ÖSYM tarafından kabul edilen diğer dil sınavlarından aynı puan alındığı belgesinin olması gereklidir. Ancak, o dilin eğitimini veren öğretim üyeleri ile öğretim görevlileri ve Birlik tarafından görevlendirilecek o dilde en az son on yılda sekiz yıl eylemli turist rehberliği yapmış üyelerde yabancı dil yeterlilik belgesi aranmaz. İngilizce, Almanca, Fransızca dışındaki dillerde komisyon oluşturulmasında güçlükle karşılaşıldığında, komisyon, daha az üyeden oluşturulabilir ve bu fıkradaki şartlar aranmaz.

c)  Mülakat sınavı komisyonu, genel kültür sınav komisyonu başkanının başkanlığında genel kültür sınav komisyonu üyeleri ile bir psikiyatr veya klinik psikoloji alanında uzman bir psikologdan oluşur.

(3)  Seçme sınavları, Bakanlığın gözetim ve denetiminde yapılır.

(4)  Seçme sınavları aşağıdaki esas ve usullerle yapılır:

a)  Genel kültür sınavı; tarih, coğrafya, edebiyat, genel turizm bilgileri ile aktüel konular ağırlıklı olmak üzere çoktan seçmeli test şeklinde yapılır. Her sorunun kaç puan olduğu değeri soru sayısı yüz (100)'e bölünerek hesaplanır. Genel kültür sınavında 100 tam puan üzerinden en az 75 puan alan aday başarılı sayılır. Genel kültür sınavında başarılı olamayan adaylar elenir ve yabancı dil sınavları ile mülakat sınavına giremez.

b)  Yabancı dil sınavı; önce sözlü, sonra yazılı olarak yapılır. Sözlü sınavdan yüz (100) üzerinden en az 75 puan alan adaylar başarılı sayılır. Sözlü sınavda başarılı olan adaylar yazılı sınava katılmaya hak kazanırlar. Yazılı sınavda başarılı olabilmek için 100 üzerinden en az 75 puan almak gerekir. Yazılı sınavda başarılı olamayanlar mülakat sınavına katılamaz. Geçerli yabancı dil yeterlilik belgesine sahip olanlar yabancı dil yazılı sınavından muaf tutulur.

c)  Mülakat sınavı, üyeler tarafından değerlendirme başarılı/başarısız şeklinde yapılır ve kararlar oy çokluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde başkanın kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış sayılır. Karar mülakat formuna yazılır ve imzalanır.

(5)  Sınav soruları ilgili komisyonlarca hazırlanır ve bu fıkrada belirtilen şekilde değerlendirilir. Komisyonların çalışmalarına ilişkin diğer hususlar Birlik tarafından belirlenir ve gerekli önlemler alınır.

(6)  Sözlü sınavlar görüntülü ve sesli olarak kayıt altına alınabilir ve bir yıl süreyle saklanır.

 (7)  Seçme sınavlarında başarılı olan aday sayısı, sertifika programı duyurusunda belirtilen sertifika programı katılımcı sayısından fazla ise, sertifika programına kabul edilmede yabancı dil sözlü ve yazılı sınav sonuçları ile genel kültür sınavlarından alınan geçerli toplam puana göre yapılan sıralama esas alınarak asıl ve yedek adaylar belirlenir. Süresi içinde kayıt yaptırmayan asıl adayların yerine sırasıyla yedek adaylar kabul edilir. Seçme sınavı sonuçları ilgili sertifika programı için geçerlidir. Sertifika programına duyuruda belirtilen asgari katılımcı sayısının altında kayıt yaptırıldığı takdirde, başarılı olanların hakları ilk açılacak sertifika programı için geçerlidir.

(8)  Yazılı sınav sonuçlarına itirazlar, sınav sonuçlarının ilanından itibaren en geç yedi gün içinde Birliğe yazılı olarak yapılır. Yabancı dil yazılı sınav sonuçlarına itirazların incelenmesine ilişkin Birlik tarafından aynı nitelikte yeni bir komisyon oluşturulur. Komisyon en geç on gün içinde itirazları karara bağlar ve sonuçlar Birlik tarafından ilan edilir.

(9)  Seçme sınavında başarılı olan adaylar, sertifika programı için Birlik tarafından belirlenen ücreti ödeyerek programa kayıt yaptırırlar ve o programın düzenlendiği il veya illerde sertifika programına devam etmek zorundadırlar. Ancak, Birlik tarafından aynı dönemde birden fazla ilde aynı nitelikte program açılması halinde; belgeye dayalı mazeretleri Birlik tarafından uygun görülen katılımcıların nakil işlemleri talep ettikleri ildeki programda boş kontenjan bulunması halinde yapılabilir.

Sertifika programında okutulacak dersler ve konferanslar:

(1)  Sertifika Programı;         

a)  Genel turizm bilgisi ve turizm mevzuatı,

b)  Meslek etiği ve meslek dersi,

c)  Türkiye’nin tarihi ve turizm coğrafyası,

ç)  Genel Türk tarihi ve kültürü,

d)  Türk dili ve edebiyatı,

e)  Arkeoloji,

f)  Mitoloji,

g)  Sanat tarihi, ikonografi,

ğ)  Dinler tarihi,

h)  Genel sağlık bilgisi, ilk yardım, sağlık turizmi, turist sağlığı,

ı)  İletişim becerileri,

i)  Anadolu medeniyetleri tarihi,

j)  Türk halk bilimi ve geleneksel Türk el sanatları,

k)  Türkiye'nin flora ve faunası, doğa tarihi,

 l)  Turizm sosyolojisi,

 m)  Müzecilik konularından oluşur.

(2)  Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen başlıklar ayrı ayrı dersler olarak verilecek olup derslere ilave olarak güncel veya gerekli görülen konularda Birlik tarafından belirlenecek dersler ve konferanslar da ilave edilebilir. İlave edilecek derslerin ve konferansların kapsam ve içeriği, ülkesel sertifika programlarında ve bölgesel sertifika programlarında ilgili bölgenin veya bölgelerin özellikleri dikkate alınarak düzenlenir.

Sertifika Programının Süresi:

 (1)  Sertifika programının süresi ülkesel sertifika programlarında en az yediyüz ders saati, bölgesel sertifika programlarında ise bölge başına en az yüzelli ders saatidir. Dersler haftada en az beş gün ve günde kırkbeşer dakikalık en az dört ders saati olarak yürütülür. Konferanslar ise en az iki saat olmak üzere düzenlenir.

(2  )Ancak, program ders saatinin aynı kalması şartıyla programın bu süreden önce de tamamlanabilmesi Birliğin yetkisindedir.

Uygulama Gezileri:

(1)  Katılımcıların, sertifika programı kapsamında belirlenen tarihi ve turistik alanları tanımak ve bilgi sahibi olmak amacıyla Bakanlığın gözetimi ve denetimi altında yapılan yurtiçi uygulama gezilerine katılmaları zorunludur. Uygulama gezileri, ülkesel veya bölgesel sertifika programları için ayrı ayrı düzenlenir.

(2)  Ülkesel yurtiçi uygulama gezi süresi en az otuzaltı takvim günü, bölgesel yurtiçi uygulama gezi süresi ise her bir bölge için en az altı takvim günüdür. Ülkesel uygulama gezisi, Birliğin gerekli gördüğü hallerde bölümlere ayrılarak yapılabilir. Uygulama gezilerinin tamamına katılarak diğer şartları yerine getiren katılımcılar Ülkesel Turist Rehberi; uygulama gezilerini bölgesel düzeyde tamamlayıp diğer koşulları da yerine getiren katılımcılar ise başarılı oldukları bölgeler için Bölgesel Turist Rehberi olmaya hak kazanırlar.

Bitirme ve Bütünleme Sınav Komisyonlarının Çalışma Esas ve Usulleri:

 (1)  Sertifika programlarının veya uygulama gezilerinin bitirme ve bütünleme sınav komisyonları, Birlik yönetim kurulu tarafından yönetmeliğin 8 inci maddenin ikinci fıkrası gereğince oluşturulur.

(2)  Teorik dersler sınavı, 9 uncu maddede belirtilen her bir ders ve konferans için ayrı ayrı hazırlanan soru bölümlerinden oluşan çoktan seçmeli test şeklinde yapılır. Sınav soruları, her ders için on ve her konferans için beş soru olmak üzere, teorik dersleri ve konferansları veren eğiticiler tarafından sorulacak soru sayısının üç katı tutarında hazırlanacak sorular içerisinden sınav komisyonu tarafından seçilir. Başarılı olmak için sınavın her bir bölümünden 100 tam puan üzerinden en az 75 puan almak gerekir.

(3)  Yabancı dil sınavları, önce sözlü, sonra yazılı olarak yapılır. Sözlü ve yazılı sınavlar ilgisine göre, sertifika programında yer alan teorik dersler veya uygulama gezisinde görülen alanlarla ilgili konulardan seçilir. Sınavlarda katılımcılara birden fazla konu verilerek seçme hakkı tanınabilir. Yazılı ve sözlü sınav notları ayrı ayrı 100 üzerinden hesaplanır. Başarılı olmak için yazılı ve sözlü sınav notlarının her birinin ayrı ayrı en az 75 puan olması gerekir.

(4)  Bitirme sınavlarında başarılı olamayanlar, Birlik tarafından belirlenecek tarih ve yerde başarısız oldukları derslerden bütünleme sınavına girebilirler. Bütünleme sınavı, bitirme sınav sonuçlarının açıklandığı tarihten itibaren bir aydan önce olmamak kaydıyla en geç üç ay içinde bir defaya mahsus olmak üzere yapılır. Bütünleme sınavları bitirme sınavları için belirtilen esas ve usuller çerçevesinde yürütülür.

(5)  Bitirme bütünleme sınavında başarılı olanlara Birlik tarafından başarı belgesi verilir.

Mesleğe Kabul ve Ruhsatname:

(1)  Turist rehberi unvanı mesleğe kabulle kazanılır ve mesleğe kabul için Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki koşullar aranır.

(2)  Bakanlık tarafından ülkesel ve bölgesel turist rehberlerine verilmek üzere mesleğe kabul şartlarını taşıyan adaylara ruhsatname düzenlenir. Ruhsatname, turist rehberinin adı, soyadı, T.C. kimlik numarası, doğum yeri, doğum tarihi, ülkesel veya bölgesel turist rehberliği, yabancı dil/dilleri, öğrenim durumunu içerecek şekilde fotoğraflı olarak düzenlenir, soğuk damga ile damgalanır ve ilgilinin adresine kargo ile gönderilir veya ilgiliye elden teslim edilir. Dosyasının bir örneği de ilgili meslek kuruluşuna gönderilir.

(3)  Meslek; Kanun, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuata uygun olarak icra edilir. Turist rehberleri mesleki onur ve itibarla bağdaşmayan herhangi bir faaliyet veya eylemde bulunamazlar. Mesleğin icrasında ülkemizin kültür, turizm, tarih, çevre, doğa, sosyal ve benzeri değerlerin ve varlıkların, Bakanlığın kültür ve turizm politikaları doğrultusunda tanıtılması esastır.  

Çalışma Kartı Alma Zorunluluğu:

(1)  Çalışma kartı, Bakanlık tarafından ruhsatname verilmiş turist rehberlerine, müracaatları halinde Birlik tarafından basılan ve kayıtlı oldukları oda tarafından bir yıl süreyle geçerli olmak üzere verilen izin belgesidir. Çalışma kartı alan turist rehberleri eylemli turist rehberidir ve mesleği fiilen icra edebilir.

(2)  Odaya üyelik koşullarını kaybetmiş veya odaya karşı yükümlülüklerini yerine getirmemiş olan turist rehberlerine çalışma kartı verilmez.

(3)  Çalışma kartı, Birlik yönetim kurulu tarafından, kimlik bilgilerini içerecek,  üzerinde fotoğraf ve kayıt numarası bulunacak şekilde hazırlanır, onaylanır ve Aralık ayı sonuna kadar odalara teslim edilir. Odalar, bir yıl süre ile geçerli olacak çalışma kartlarını, takip eden yılın Ocak ayı içerisinde eylemli turist rehberlerine teslim eder. Çalışma kartı almak isteyen turist rehberleri Kasım ayı içinde odalara müracaat etmek zorundadırlar. Ancak ilk başvurularda veya eylemsiz turist rehberliğinden eylemli turist rehberliğine geçiş başvurularında çalışma kartı bu fıkradaki süreler aranmaksızın düzenlenir. Bu hallerde çalışma kartı, ait olduğu yılı takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar geçerlidir.

TURİZM EKONOMİ İLİŞKİSİ

Tamer ASHRAF

Turizmin Önemi: Dünya GSMH’nın ve toplam işgücünün %10’unu, dünya ihracat gelirlerinin %15‘ini turizm sağlamaktadır. Turizm istihdama, gelirlere, iç-dış borcun ödenmesine, ödemeler dengesine ve ülke ya da bölgenin ekonomik büyümesine katkı sağlar.
Turizmin Sektörel Özellikleri

1. Görünmez bir ihracat sektörüdür.
2. Birçok (yaklaşık 40) ekonomik sektörle ilişki içindedir.(Doğrudan – Dolaylı )
3. Turizmin var olma nedeni doğal, tarihi, kültürel değerlerdir. Bu zenginlikler ancak turizm sayesinde “ekonomik mal” niteliğine kavuşmuştur.
4. Turizm sektöründe çok çeşitli piyasa tipleri bulunur.
5. Turizm terör, savaş, doğal afetler, politik ve ekonomik istikrarsızlık gibi olumsuz etkilenir.
6. Turizm tüketimi zorunlu olmayan bir tüketimdir.
7. Turizm sektörü dinamik (statik değil) bir özellik taşır. Teknolojik gelişmelerden çok çabuk etkilenir.
8. Turizm arz ve talebinde gelenek- görenek sosyal, psikolojik, politik faktörler, moda vb. önemli rol oynar.
9. Turizm harcamalarının tam ve kesin bir ölçümünün yapılamaması turizmin ulusal ekonomideki yerini tam olarak yansıtmamaktadır.

Turizmin Ekonomiyle Olan İlişkisi

• Turizm dünyada pek çok insanı üretici / tüketici olarak doğrudan ya da dolaylı ilgilendirir.
• Turizm sadece seyahat ve konaklama olayı değildir. Turizm arzını oluşturabilmek için ekonomik olarak belirli bir sermaye gerektirir.
• Üretim faktörleri sayesinde turizm ürünü oluşturulur. Bu faktörler aynı zamanda uluslararası turizmde rekabet edebilirliği belirleyen faktörlerdir.
• Turistlerin ziyaret ettiği bölgeye bıraktığı dövizler ülkenin ödemeler bilançosuna katkıda bulunur.
• Turizm ekonomiye yeni iş olanakları sağlar.
• Emeğe olan talep diğer sektörlere oranla daha fazladır.
• Yabancı sermayenin ülkeye çekilmesinde önemli bir araçtır.
• Özetle ihracat etkisiyle döviz arzını olumlu etkilemesi, Yatırımların geri dönüşünün yüksek ve karlı olması, Yeni istihdam alanları oluşturması, Ülkenin iç – dış borç ödemelerinde yeni kaynak oluşturması, Katma değer sağlaması, Bölgeler arası dengeli kalkınmaya katkısı ile günümüzde iletişim ve bilgi teknolojilerinden sonra 3. hizmet sektörü turizmdir.

Turizmin Ekonomik Etkileri
Uluslararası turizm dünya dış ticaretinin en geniş kalemidir. Birçok ülke için en önemli ihracat kaynağıdır. Bununla birlikte turizm gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki ekonomik etkileri farklıdır. Yani gelişmiş ülkelerin turizm den elde ettiği gelir. Gelişen ülkelerin elde ettiği gelirden fazladır. Ayrıca gelişmekte olan bir ülkede turistler tarafından seyahat için harcanan her bir Dolar ve Euro istihdam oluşturmak amacıyla kullanılırken, gelişmiş ülkede bir otel inşası ya da yenileme yatırımı olarak harcanır. Az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkede turizmden elde edilen gelir turizm dışı sektörlere aktarılırken, gelişmiş ülkelerde daha çok sektör içinde kullanılmaktadır. Bölgeye- ülkeye gelen turist sayısındaki artış yeni tesislere altyapıya olan ihtiyacı artırır. Bu yönüyle turizm sadece ekonomik olarak sektör içinde kendisini göstermez. Örneğin turizm sektöründeki bir yatırım inşaat sektörüne de yansır. Beraberinde kara-deniz-hava trafiğini de artırır. Turizmin, turizmde gelişmemiş yada turizme yeni açılmakta olan bir bölgenin ekonomik yapısı üzerindeki etkisi çok azken, turizmde gelişmekte olan bölge için orta düzeyde katkı sağlamaktadır. Turizmin, turizmde gelişmiş bölgeler üzerindeki ekonomik etkisi ise oldukça yüksek olabilmektedir.
Turizmin Ekonomik Etkilerinin Ölçülmesi
Turizm gelirlerinin bir ekonomi içindeki etkisi 3 şeklide ortaya çıkar.

• Birincil – Doğrudan Gelir. (Turistin gittiği bölgedeki tesis den bir turizm ürünü satın alınması sonucu yaptığı harcama)
• İkincil – Dolaylı Gelir. (Birinciye bağlı olarak ticari işletmelerin kendi arasında yaptığı harcamalar.)
• Uyarılmış – Özendirilmiş Gelir. (Sektörde istihdam edilen ya da turizmden kazanç sağlayan kişiler tarafından yapılan harcamalar.)

Turizmin Ekonomik Etkilerini Ölçen Yöntemler
Turizmin meydana getirdiği ekonomik etkilerin birincisi ve en önemlisini hiç şüphesiz turist harcamaları oluşturmaktadır. Turist harcamalarının belirlenmesinde ise, birincil ve ikincil verileri kullanan çeşitli istatistiksel analiz yöntemleri vardır.
Turizmin Birincil Etkilerini Ölçen Yöntemler
Herkesin üzerinde uzlaştığı ve en iyi olarak değerlendirilebilecek bir yöntem halen mevcut değildir.

1. Turist harcamalarının gözlenmesi yöntemi
2. Alan araştırmaları yöntemi
3. Tüketici araştırmaları yöntemi
4. Banka kayıtları yöntemi
5. Artık gelirler yöntemi
6. Mevsimsel fark yöntemi
7. Uydu hesaplama yöntemi
8. Harcama oran yöntemi
9. Maliyet faktör yöntemi

Turizmin İkincil Etkilerini Ölçen Yöntemler
Turizm harcamaları sonucu ekonominin bütününde oluşan ikincil ve uyarılmış etkileri ölçen iki ayrı yöntem bulunmaktadır. Bunlar da;
1. Çarpan yöntemi
2. Girdi – Çıktı modelleri

Çarpan Yöntemi; Toplam talepteki otonom (gelirden bağımsız) bir artışın, ulusal gelir düzeyinde kendi büyüklüğü oranında bir artışa yol açmasıdır. Turizm sektöründen elde edilen bir birimlik gelirin el değiştirerek ilk aşamada elde edilen turizm gelirinden daha yüksek miktarda bölge yada ülke ekonomisine etki etmesi turizmde çarpan etkisi olarak tanımlanmaktadır. Çarpan katsayısı ekonomide fazladan ne kadar gelir oluşturduğunu yada turizm gelirlerinin etkinliğini ölçmek için kullanılır. Çarpan nedeniyle oluşan gelirin bir kısmı sızıntı olarak ekonominin dışına çıkmaktadır. Bu sızıntı ne kadar büyükse çarpan etkisi de o kadar küçülür. Sızıntı azalınca ekonomideki gelir etkisi de artar. Turistten elde edilen gelir ekonomi içinde ne kadar çok kalır ve el değiştirirse (paranın dolaşım hızı) çarpan etkisi de o kadar yüksek olur. Gelişmiş ülke ekonomilerinde sızıntı oranları düşüktür. Bir turizm ülkesinde ithalat eğilimi yüksekse çarpan etkisi düşük demektir.
Girdi-Çıktı Modelleri: Girdi-Çıktı analizi, çarpan yönteminden daha kapsamlı ve gelişmiş bir modeldir. Çarpan katsayısı, ekonomide fazladan ne kadar gelir oluşturulduğunu yada turizm gelirlerinin etkinliğini ölçmek için kullanılırken; girdi-çıktı analizinde farklı sektörler arasındaki arz ve talep etkileşimleri dikkate alınarak bu etkilerin ekonomideki yansımaları ortaya konmaya çalışılır.